Proverbi brianzoli
Da Wikiquote, aforismi e citazioni in libertà.
Proverbi dalla Brianza.
| Indice |
|---|
Se conosci le traduzioni in italiano dei seguenti proverbi, inseriscile, grazie.
[modifica] A
- A camp tempestaa nò var benedizion.
- A Carnavaa ol porscell al va mazzaa. (A Carnevale il maiale va ammazzato).
- A fà un pret ga voeur un sacch da danee, ma quand al prét l'è faa, al sacch l'è bell e guadagnaa.
- A la domenega dai oliv tucc i usei fann el sò nid. (Alla domenica degli olivi, tutti gli uccelli fanno il nido.)
- A la fin de Agost, giò 'l sô l'è fosch. (Alla fine di agosto, il Sole è già fosco.)
- A l'è vora de fà el scovin quand el borla giò el fiorin.
- A parlaa maa se fa maa, ma se indovina. (A parlar male si sbaglia, ma si indovina.)
- A parlaa maa se fa pecaa, ma s'è mai sbagliaa (A parlar male si fà peccato ma non ci si sbaglia.)
- Arent al foeugh la paja la brusa. (Vicino al fuoco la paglia brucia)
- A San Gall se somma al pian e al vall.
- A Santa Caterinna el fregg el se rafinna.
- A Santa Margaritta s'han de vedé i castegn lontan ona picca. (A Santa Margherita si devono vedere le castagne dalla distanza di una picca.)
- A Sant Andreja el fregg te nega.
- A Sant Andreja monta el fregg in cardeja.
- A Santa Teresa se somna a la destesa.
- A Sant Isepp sa tira ol fiaa: ol dì e la nòcc hinn longh inguaa. (A San Giuseppe(–) si tira il fiato: il giorno e la notte sono lunghi uguali.)
- A San Vittor mett la pell al sol. (A San Vittore metti la pelle al sole)
- A San Vittor trà foeura la bianchetta con tutt onor.
- A Sònt Andrea ol fregg al monta in cadrega.
- A Sònta Caterina ò nev ò brina. (A Santa Caterina, o neve, o brina)
- A stà coi can se impieniss se pures. (A stare coi cani si prendono le pulci.)
- A toeu miee, pensegh fin ai trenta, dopo pensegh anmò on pòco... e finiss a toeula nò.
- A tutt i Sant, guantin e guant. (A tutti i Santi, guantini e guanti.)
- Al gh'è miga matela bela ca nu la sia gavela; ma chili bruti glien gaveli tuti.
- Al par del ramm e del coramm, anca i dònn con pù se batten deventen bònn.
- Ann de erba, ann de merda. (Anno d'erba, anno di merda)
- April fà ol fior e magg el gh'ha l'onor.
[modifica] B
- Bosii e giurament quaj voeulta hinn bon parent.
[modifica] C
- Caga come on'òcca e pissa come on can se te voeu stà semper san.
- Cavalee zòpp, galett a balòcch.
- Cent coo, cent crapp, cent cuu, dusent ciapp! (Cento teste, cento capi, cento sederi, duecento natiche)
- Chi comanda fa legg. (Chi comanda detta legge)
- Chi fa tant ghe manca al pan, chi fa pòcch ghe n'ha anca tròpp. (A chi fa tanto manca il pane, chi fa poco ne ha fin troppo)
- Chi ghe volta i spall a Milan ghe volta i spall al pann, chi ghe volta i spall ala Brianza ghe volta i spall ala pitanza
- Chi gh'ha fen, gh'ha tutti i ben.
- Chi gh'ha danee fa danee, e chi nò gh'ha danee el pò fà scusà el cuu per candiree.
- Chi gh'ha la vigna sova in tra marz e april la brova.
- Chi gh'ha danee fa danee, e chi gh'ha pioeucc fa lenden.
- Chi 'l vosa pussee, la vacca l'è soa.
- Chi maja el levaa caga el pajee.
- Chi ona schisciada d'oeugg non al comprend, l'è intregh in dal crompà, pesg in dal vend.
- Chi nò pensa innanz despoeu sospira.
- Chi no voeur fa pedin faga pedanna e chi no voeur fà all'amor vaga in la tanna.
- Chi toeu miee a bonora coi sò fioeu lavora.
- Cun calma e con pazienza, gh'hann faa 'l bus del cuu a voeugn che l'eva senza (Con la calma e la pazienza hanno fatto l'ano a uno che era senza)
- Curt de vista, longh de battista.
[modifica] D
- Degh adòss che l'è de Monscia.
- De là del podè nò se poeu minga andà.
- Desgrazia del can fortunna del loff.
- Di donn ghe 'n voeur domà dò per ca: vunna viva e l'altra pitturada sul mur.
- Dicember, fiòcca e fa fregg: pissa 'l camin e pareggia 'l scoldalecc.
- Donna che piansg, cavall che suda, òmm che spergiura, pòcch temp el dura.
- Dònna pipenta o che l'è 'na vaca o che la diventa (Donna che fuma o che é "di piccola virtù" o che é destinata a diventarlo: Augusto Merati – Il proverbiaio della Brianza – Ed. Il Cittadino, anno 1988)
- Dònna sòna pissa 'me ona fontòna.
[modifica] E
- El ben del patron l'è come al vin del peston, che alla matinna l'è bon e alla sira l'è guast.
- El mond l'è mezz de vend e mezz de comprà.
- El pioeuv e el dà el sò, el balla i strij e el servitò, el servitò el butta in lecc, el balla i strij sul tecc.
- El Poo el sarav minga Poo se Ada e Tesin no ghe mettessen coo.
- El Signor el creja l'agnellin con el sò pascolellin.
- El temp el regoeujem sul nòst.
[modifica] F
- Fà tuttcoss al sò moment e i bon rav toeu su l'advent.
- Febrar l'è curt, ma l'è pesg d'on Turch.
- Foeuja smaggiada, galetta mai fallada.
- Formenton a gatton, loeuv a monton.
- Fa balà l'oeugg.
- Figa a foresta, l'usell fa festa.
- Fides dela vulp, fides del tass ma fides minga dela dona cul cu bass
[modifica] G
- Ginee l'è on mes festee.
- Genee e fevree l'è madregna, marz l'è tegna.
- Giugn, la ranza in pogn.
- Guardet de chi te fa pussee de mamma: ò ch'el voeur ingannàtt ò ch'el t'inganna. (Guardati da chi ti fa più di tua madre: o ti vuole ingannare o ti sta ingannando)
[modifica] I
- I danee fann dannà, ma a mia avègghen fann penà (I soldi fanno dannare, ma a non averceli fanno penare)
- I dònn se paragonen ai castegn: bell de foeura, denter gh'è i magagn.
- Incoeu l'è foeuja, doman hinn foeuj.
- In duu a un cappon e in quatter a on resegon.
- In trent'ann e trenta mes torna l'acqua ai soeu paes. (In trent'anni e trenta mesi l'acqua torna ai suoi paesi)
- In tutt i cà gh'è el sò defà. (In ogni casa ci sono lavori da fare)
- I proverbi fallen minga (perché gh'hann mettuu cent agn a fai). (I proverbi non falliscono (perché c'hanno messo cento anni a farli)).
- I ultem a andà in gesa hinn i primm a vegnì de foeura. (gli ultimi ad entrare in chiesa sono i primi ad uscire)
- I usei in frasch e i fioeu in di strasc. (gli uccelli fra i rami e i figli negli stracci)
[modifica] L
- La bocca l'è minga stracca se la sa minga de vacca. (La bocca non è stanca se non sa di mucca (formaggio))
- La bolp la lòggia la fa minga dagn.
- La fiòcca desembrinna per trii mes la confinna.
- La galetta l'è quella che ten avert l'uss tutt l'ann.
- La geja fina ai genoeucc, la famm finna ai oeugg.
- La nev de Ginee la piendis ol granee.
- La tròppa confidenza la fa perd la riverenza. (Troppa confidenza fa perdere riverenza)
- L'ama el gran el sò paltan.
- L'asen del Ghinella el gh'ha quaranta piacch sòtt a la sella.
- La terra la va minga a l'osteria.
- L'è cattiv segn quand la festa de ball la se fà in cà di sonador.
- L'è de badee morì andree a la miee.
- L'è saldo men maa on usell in sacchella che né cent in l'airo.
- L'erba medegada la fa bòna la brusada.
- L'estaa de Sòn Martin al dura trii dì e on ciccin. (L'estate di San Martino dura tre giorni e un po')
- L'invidà l'è creanza, e el taccà (el zettà) l'è petulanza.
- Loj, la tera la boj.
- L'oeugg el voeur la soa part. (L'occhio vuole la sua parte)
- Loeuva ben vestida, inverno fregg e marsciottent.
[modifica] M
- Magg l'è on gran bell mes: fior, magioster e scires.
- Magg succ gran per tucc.
- Marz, l'è fioeu d'una baltròcca: ò piòv, ò tira vent, ò fiòcca.
- Mej minestra rara che polt spessa.
- Magnà magnòccom, l'è a lavorà che barbòttom.
- Mai fidass d'un scalin rutt, dela cua del can e de chi va in gesa tucc i duman
[modifica] N
- Negòzzi squajaa l'è mezz sassinaa.
- Nòs de me missee, moron de me pader, e vit de mì.
- November l'è Cain: ò se paga 'l fitt ò se fa Sòn Martin.
- Na pisada senza 'n pet, l'è me la dòna senza i tèt.
[modifica] O
- Ò gent ò argent.
- Ògni boscon el gh'ha el sò oreggion.
- Ògni fil d'erba al gh'ha la sua rusada.
- Ol Signur l'è andà in ciel, i remedi j'ha lassaa in terra.
- Ombrèll, dònn e orelòcc spazza sacòcc.
- Ona ròbba se l'ha de vèss assee n'ha de vanzà. (Una cosa per essere abbastanza deve avanzare)
- On bosch liga l'alter.
[modifica] P
- Parlee men de quell che savii, mostrii men da quell ca gh'hii.
- Paròla tasuda l'è mai scrivuda. (Un bel tacer non fu mai scritto)
- Per scampà on pezz ghe voeur bon zòccor, bon bròccol, bon capell e pòcch cervell.
- Per Sòn Benedett, la rondina sotta al tecc.
- Pifania, toeucc i fest ja mena via. (L'Epifania tutte le feste porta via)
- Pòlta e cagnon, ris in preson.
- Pril, prilett, on dì còld, on dì fregg.
- Prima de fà on amis mangia insemma on carr de ris.
- Pu che viv e morì nò se poeù fa. (Più che vivere e morire non si può fare)
- Puttòst che ròbba vanza, crepa panza! (Piuttosto che la roba avanzi, che crepi la pancia)
[modifica] Q
- Quand al Corniscioeu al gh'ha 'l cappell, ò 'l fa brutt ò 'l fa bell.
- Quand el ciel l'è faa a pan gh'emm l'acqua incoeu ò doman.
- Quand el marì el va a fà terra la dònna la ven bella.
- Quand el sò el tramonta la massera la s'imponcia (s'emponta). (quant ul sùu el tramunta la masera la se impunta – brianza lecchese)
- Quand la montagna la gh'ha ligaa su el coo prest gh'emm l'acqua ai pee.
- Quand el Mont al gh'ha su 'l cappell, mett via la ranza, toeu scià el restell. (Quando il monte ha sul cappello, metti via la ranza, prendi il restello)
[modifica] R
- Rar in camp e spess in del caldar.
- Ròbba de stola, ròbba de gola.
[modifica] S
- S'el pioeuv ol dì de l'Ascenza, per quaranta dì semm minga senza.
- Se al trii de marz gh'è acqua, nev ò vent, per tòtt ol mes al dura 'sto torment.
- Se al trii da marz gh'è vent par quaranta dì ol se sent.
- Se fa bell la festa de San Gall el fa bell finna a Natal.
- Se i oliv grappissen in masg, prepara el campasg, se grappissen in giugn, prepara el pugn.
- Se nò l'è loff el sarà can.
- Se pioeuv per San Giovann el succ el fà pocch dann.
- Se ta gh'heet un sciocchett, tegnal lì per marzett.
- Se te voeu che la messizia se mantegna ona man vaga e l'altra tegna.
- S'el pioeuv a San March o a San Grigoeu l'uga la va tutta in cavrioeu.
- Settember al dovaria vessegh semper.
- Sònta Martina la trò giò gròn farina.
- Sant'Anna la vòr on mòrt ne la fontana. (Sant'Anna vuole un morto alla fontana).
- S'ol barbiss al va in guerra la soa cà l'è bele che atterraa.
[modifica] T
- Tale qual se ara, se arpega.
- Tri dònn e ona gaina fann mercaa tutta mattina. (Tre donne e una gallina fanno mercato tutta mattina)
- Tre còss impossibel: fà tasè i dònn, fà corr i vegg, fà stà fòrt i bagaj.
- Tutt i cà hinn faa da sass, ognuna ha 'l sò fracass.
[modifica] U
- Utuber te se bell, se l'è fen l'è in cassina e'l vin in del vassell. (Ottobre sei bello, se il fieno è nella cascina e il vino nel fiaschetto)
[modifica] V
- Vendembia temporida de spess la va fallida.
- Vòst tal e qual el troeuva el loeuva.
- Val pussè on "andà" che cent "andemm".
[modifica] Z
- Zucch e dònn brutt ghe n'è da par tutt. (Di zucche e donne brutte ce n'è per tutti).
- Zucch e melon à la sua stagion (zucche e melone (si devono mangiare) alla loro stagione)